Οι «Δεσμώτες» επιστρέφουν στην αρχική τους θέση στην Εσπλανάδα Φαλήρου

Στην επαναφορά ενός μοναδικού αρχαιολογικού ευρήματος, διεθνούς επιστημονικού ενδιαφέροντος, προχωρά το Υπουργείο Πολιτισμού, καθώς οι περίφημοι «Δεσμώτες του Φαλήρου» επιστρέφουν στην αρχική τους θέση, στην Εσπλανάδα Φαλήρου, προστατευμένοι πλέον μέσα σε ειδικά διαμορφωμένο μουσειακό κέλυφος.

Το εντυπωσιακό εύρημα των 79 δεσμωτών ήλθε στο φως το 2016, κατά τις ανασκαφές που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της κατασκευής του Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, στον χώρο του παλαιού Ιπποδρόμου Φαλήρου. Πρόκειται για ομαδική ταφή ανδρών, δεμένων με σιδερένια δεσμά, τοποθετημένων σε σειρές, αρκετοί εκ των οποίων έφεραν θανατηφόρα χτυπήματα στο κεφάλι. Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, το εύρημα χρονολογείται στο β’ μισό του 7ου αιώνα π.Χ., σε μια περίοδο έντονων πολιτικών αναταραχών στην αρχαία Αθήνα.

Έργο εντός χρονοδιαγράμματος

Το έργο προστασίας και ανάδειξης των «Δεσμωτών», με προϋπολογισμό 7,5 εκατομμυρίων ευρώ, χρηματοδοτείται από πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης και εξελίσσεται σύμφωνα με το εγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Η μελέτη του έργου έλαβε ομόφωνα θετική γνωμοδότηση από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο και προβλέπει την επαναφορά των συστάδων των σκελετικών καταλοίπων στο ακριβές σημείο και στο ίδιο υψόμετρο όπου αποκαλύφθηκαν.

Προσεκτική επαναφορά και μόνιμη προστασία

Όπως δήλωσε η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, για την κατασκευή του μόνιμου κελύφους προστασίας είχε προηγηθεί η ολόσωμη απόσπαση και μεταφορά των συστάδων σε παρακείμενο χώρο, διαδικασία που ολοκληρώθηκε τον Μάρτιο του 2023. Έκτοτε, τα ευρήματα φυλάσσονταν σε ειδικά ελεγχόμενο περιβάλλον, υπό την εποπτεία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πειραιώς και Νήσων.

Η επαναφορά τους πραγματοποιείται με απόλυτη ακρίβεια και ασφάλεια: οι συστάδες ανυψώνονται με υδραυλικούς γρύλους, μετακινούνται μέσω μεταλλικών τροχιών και τοποθετούνται σταδιακά στην τελική τους θέση, εντός κλειστού χώρου με ελεγχόμενες κλιματικές συνθήκες. Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών, το κέλυφος θα σφραγιστεί και ο χώρος θα διαμορφωθεί οριστικά.

Προσβάσιμοι στο κοινό

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι, μετά την ολοκλήρωση του έργου –η οποία τοποθετείται εντός του πρώτου εξαμήνου του 2026- οι «Δεσμώτες» θα είναι ορατοί στο κοινό μέσω ειδικά διαμορφωμένου διαδρόμου. Έτσι, κάτοικοι και επισκέπτες του Παλαιού Φαλήρου θα έχουν τη δυνατότητα να γνωρίσουν από κοντά ένα συγκλονιστικό τεκμήριο της αρχαίας ιστορίας, το οποίο συνδέεται άμεσα με την ταυτότητα και το παρελθόν της περιοχής.

Η επιστροφή των «Δεσμωτών» στην Εσπλανάδα Φαλήρου αποτελεί όχι μόνο ένα σημαντικό πολιτιστικό γεγονός, αλλά και μια ουσιαστική επένδυση στη μνήμη, τη γνώση και την ιστορική συνέχεια της πόλης.